CHARAKTERYSTYKA

     Mały Płock jest małą miejscowością założoną przez księcia Janusza I pod koniec XIV wieku nad rzeką Czetną przy szlaku turystycznym wiodącym z Łomży na Pojezierze Mazurskie. Znajdujące się tutaj malownicze krajobrazy i okalające je kompleksy leśne stwarzają korzystne warunki do uprawiania różnych form aktywnego wypoczynku. Gmina położona jest na prawym brzegu rzeki Narew, sąsiaduje od północy z gminą Kolno, od wschodu z gminą Stawiski, od południa z gminami: Piątnica, Łomża, Nowogród oraz od zachodu z gminą Zbójna. Należy do powiatu kolneńskiego.

      Na terenie gminy funkcjonuje 26 miejscowości (27 sołectw). Łączna powierzchnia gminy  w granicach administracyjnych wynosi 140006 ha, w tym:

            użytki rolne - 10162 ha (72,5%)

            lasy - 2664 ha (19,2%)

            pozostałe grunty - 1180 ha (8,3%)

    Obecny teren gminy Mały Płock obejmuje 140 km2 zamieszkany jest przez 5403 osoby. Mały Płock jest typową gminą rolniczą, gdzie podstawowym  źródłem utrzymania jest uprawa roli. Tylko niewielki procent ludzi utrzymuje się ze źródeł pozarolniczych. Są to właściciele niewielkich zakładów świadczących usługi rolnictwu, pracownicy służby zdrowia, oświaty i kultury.   

    Przez gminę przebiega droga krajowa nr 63 łącząca Giżycko z Łomżą oraz Białoruś i Ukrainę z Rosją. Droga ta ma duże znaczenie komunikacyjne dla ruchu związanego z dojazdami do jezior mazurskich. Drogą o dość dużym lokalnym znaczeniu komunikacyjnym jest również droga nr 648 łącząca miejscowości Korzeniste i Kąty. Biegnie ona z południowego zachodu ku północnemu wschodowi (tranzyt Olsztyn - Nowogród - Stawiski - Suwałki - Białoruś).

    Pod   względem   geomorfologicznym   teren    gminy   położony    jest  na Wysoczyźnie Kolneńskiej. Zróżnicowanie terenu czynią go malowniczym oraz stwarzają istotne  uwarunkowania dla rolnictwa, komunikacji i rozwoju sieci osadniczej. Na terenie gminy nie stwierdzono występowania surowców budowlanych o znaczeniu gospodarczym. Występujące tu piaski wykorzystuje się do zapraw murarskich lub na podsybki drogowe, jedynie lokalnie. Eksploatowane są one z niewielkich wyrobisk położonych na gruntach rolników indywidualnych.

    Gmina posiada w swych granicach obszary ciekawe turystycznie i przyrodniczo. Godne uwagi są zabytki architektoniczne, do których należą: kościół parafialny w stylu neobarokowym, dworek z 1835 roku, spichlerz zbożowy z okresu powstania styczniowego, a także drewniany młyn wodny oraz pozostałości po grodzisku z XII wieku. Czyste powietrze a także bogactwo fauny i flory spowodowało włączenie tego obszaru do "Zielonych Płuc Polski".

SYTUACJA GOSPODARCZA  

   Według danych Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego liczba ludności na dzień 31.12.2002 wynosiła 5403 osoby. Pod względem gęstości zaludnienia, wynoszącej 39,5% osoby na km2 obszar gminy zalicza się do średnio zaludnionych terenów województwa.

    Ostatnie dane statystyczne pokazują, że zmniejsza się liczba ludności. Tendencja ta jest następstwem odpływu ludności do pracy w miastach. W związku z tym zaznaczyły się  niekorzystne zmiany w strukturze wieku i płci. Objawiają się one obniżonym udziałem ludności najmłodszej oraz zwiększonym ludności najstarszej.

    Na podstawie danych dotyczących liczby ludności z lat dziewięćdziesiątych oraz następnych na obszarze gminy Mały Płock sporządzono następującą prognozę demograficzną. W latach dziewięćdziesiątych liczba ludności wykazywała minimalną tendencję wzrostową. Jednak ostatnio liczna ludności spadła. Jest to spowodowane tym, że ludzie opuszczają gminę wyjeżdżając w poszukiwaniu pracy. Zakłada się, że w związku z tendencją do ograniczania liczby ludności utrzymującej się z rolnictwa, liczba ludności utrzymywać się będzie na obecnym poziomie, z niewielką tendencją spadkową podyktowaną dużym udziałem ludności w wieku przedprodukcyjnym oraz stosunkowo niskim udziałem osób w wieku produkcyjnym utrzymujących się z rolnictwa.

   Głównym źródłem utrzymania jest praca w indywidualnych gospodarstwach rolnych. Na terenie gminy funkcjonuje 1121 gospodarstw rolnych o średniej wielkości 11 ha. Liczbę czynnych zawodowo mieszkańców gminy szacuje się na 3180 osób. Oznacza to bardzo wysoki wskaźnik aktywizacji zawodowej, wynoszący 58,86%. Spośród liczby osób czynnych zawodowo, w obrębie gminy zatrudnionych jest 2930 osób. Pozostali, czyli około 250 osób to osoby dojeżdżające do pracy w miastach.

    W Powiatowym Urzędzie Pracy w Kolnie według stanu na koniec 2002 roku zarejestrowanych było 418 osób, czyli 14,4% osób czynnych zawodowo. Uprawnionych w tym czasie do pobierania zasiłku było zaledwie 72 osoby, czyli 17,1% zarejestrowanych bezrobotnych. Liczba osób bezrobotnych wciąż wzrasta.

    Gmina Mały Płock jest jedną z najmniej uprzemysłowionych gmin w województwie podlaskim. Brakuje tutaj obiektów przemysłowych, które mogłyby w poważnym stopniu wpływać na pogorszenie środowiska. Najbardziej uciążliwymi obiektami są: piekarnia mechaniczna  opalana węglem w Małym Płocku znajdująca się w bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych oraz fermy hodowlane po byłych PGR w Korzenistem. Mniejsze ilości zanieczyszczeń emitują kotłownia olejowa w Szkoły Podstawowej i Gimnazjum oraz oczyszczalnia ścieków emitująca uciążliwy zapach. Większość obiektów posiada korzystną lokalizację.

    Ponadto na terenie gminy, według Urzędu Statystycznego w Łomży, działalność handlowo-usługową i produkcyjną prowadziło 194 podmioty gospodarcze, przy czym sektor publiczny reprezentowało 12 podmiotów (6,2%), natomiast sektor prywatny 182 podmioty (93,4%). Struktura działalności podmiotów gospodarczych jest ściśle związana ze specyfiką  gminy wiejskiej. Najwięcej podmiotów prowadzi działalność związaną z handlem i naprawami (27,8%) oraz rolnictwem (27,3%). Sieć handlu  detalicznego tworzy 16 placówek, głównie sklepów spożywczo-przemysłowych.

    Na terenie gminy zbudowano sieć wodociągową obejmującą swoim zasięgiem dziesięć miejscowości, do której przyłączonych jest 421 budynków. Planowana jest dalsza rozbudowa  sieci w celu ułatwienia dostępu do wody. Większość gospodarstw posiada własne ujecie wody.

    Ze względu   na   rolniczy   charakter   gminy   oraz   niską koncentrację budownictwa mieszkaniowego i usługowego emisja nieczystości płynnych jest stosunkowo niewielka. Obecnie na terenie gminy nie występują zbiorcze kanalizacje wiejskie. Część zagród posiada kanalizacje indywidualną, odprowadzające ścieki do zbiorników  bezodpływowych. Jedynie na terenie  wsi Mały Płock istnieje kanalizacja zbiorcza dla Szkoły Podstawowej i części mieszkańców tej miejscowości. Ścieki odprowadzane są do położonej w sąsiedztwie wsi, mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków. Planowana jest dalsza rozbudowa kanalizacji w Małym Płocku oraz na terenie całej gminy.

    Gmina dysponuje   dwoma   ośrodkami   zdrowia i apteką. Niestety brakuje placówek opieki społecznej takich jak żłobek czy dom seniora. Ogólne warunki dostępności do placówek służby zdrowia są dobre.

   Gmina największą część swojego budżetu przeznacza na oświatę  i wychowanie. W 1997 roku na ten dział wydatkowanych  było 48,07% całego budżetu gminy. W roku 1999 było to 46,79%, w 2001 już 55,29% wydatków budżetowych, a na rok 2002 zapisano w budżecie 60,01% sumy wszystkich wydatków na cele oświatowe. Na wydatki socjalne (ochrona zdrowia, opieka społeczna, kultura i sztuka, kultura fizyczna i sport) wydatkowanych było kolejno 12,52% w 1997 roku, 11,91% w 1999 roku, 11,11% w 2001 roku i 13,4% w roku 2002. Średnio corocznie wydawane było na cele około 12%. Na wydatki  takie jak utrzymanie dróg publicznych, wydatki na gospodarkę komunalną ogółem czy też na gospodarkę mieszkaniową i niematerialne usługi  komunalne wydanych było 22,98% w 1997 roku, 23,3% w 1999 roku, 13,68% w 2001 i 8,67% w roku 2002. Wydatki majątkowe inwestycyjne, wydatki na rolnictwo wyniosły w roku 1997 13,06%, w 1999 roku 28,92%, 2001 22,55%, a w roku 2002 7,27%.